Procesor, CPU (ang. central processing unit) – sekwencyjne urządzenie cyfrowe, które pobiera dane z pamięci operacyjnej, interpretuje je i wykonuje jako rozkazy.

Procesory wykonują ciągi prostych operacji matematyczno-logicznych ze zbioru operacji podstawowych.

Procesory wykonywane są zwykle jako układy scalone zamknięte w hermetycznej obudowie,

często posiadającej złocone wyprowadzenia (stosowane ze względu na odporność na utlenianie) i w takiej postaci nazywa się je mikroprocesorami

w mowie potocznej pojęcia procesor i mikroprocesor używane są zamiennie. Sercem procesora jest monokryształ krzemu,

na który naniesiono techniką fotolitografii szereg warstw półprzewodnikowych, tworzących, w zależności od zastosowania, sieć od kilku tysięcy do kilku miliardów tranzystorów. Jego obwody wykonywane są z metali o dobrym przewodnictwie elektrycznym, takich jak aluminium czy miedź.

Jedną z podstawowych cech procesora jest określona długość (liczba bitów) słowa,

na którym wykonuje on podstawowe operacje obliczeniowe.

Jeśli przykładowo słowo tworzą 64 bity, to taki procesor określany jest jako 64-bitowy.

Innym ważnym parametrem określającym procesor jest szybkość, z jaką wykonuje on rozkazy.

Przy danej architekturze procesora, szybkość ta w znacznym stopniu zależy od czasu trwania pojedynczego taktu,

a więc głównie od częstotliwości jego taktowania.